انواع زخم: هر زخم علت و درمان خودش را دارد
زخمهای مزمن از نظر علت با هم فرق دارند و درمانشان هم متفاوت است؛ گاهی حتی متضاد. مثلاً باند فشاری که درمان اصلی زخم وریدی است، در زخم شریانی میتواند خطرناک باشد. به همین دلیل اولین قدم در درمان هر زخم، شناختن نوع آن است.
در این صفحه: شش نوع اصلی زخم مزمن، جدول مقایسه محل و علت و درمان، ابزار تشخیص نوع زخم، و علائمی که در هر نوع زخمی یعنی باید همان روز اقدام کنید.
زخم شما کجاست؟
محل زخم مهمترین سرنخ برای شناختن نوع آن است:
انواع زخم مزمن
روی هر نوع بزنید تا راهنمای کامل علائم، مراحل و درمان آن را ببینید.
زخم پای دیابتی
بهخاطر بیحسی پا و خونرسانی کم ایجاد میشود و چون درد ندارد، دیر دیده میشود. دیابت شایعترین علت قطع عضو غیرتصادفی پاست.
زخم بستر (زخم فشاری)
از فشار طولانی روی پوست در بیمار کمتحرک ایجاد میشود و از قرمزی ساده تا زخم عمیق چهار مرحله دارد.
زخم وریدی پا
حاصل نارسایی دریچههای وریدی و تورم مزمن ساق است. ترشح زیاد و تیرگی پوست اطراف از نشانههای آن است.
زخم شریانی
وقتی شریانها تنگاند و خون کافی به پا نمیرسد. پای سرد و درد در استراحت؛ باند فشاری در آن ممنوع است.
زخم سوختگی
از آب جوش، شعله، مواد شیمیایی یا برق. عمق سوختگی تعیین میکند زخم خودش ترمیم میشود یا نیاز به درمان تخصصی دارد.
زخم جراحی
زخم محل عمل که باز شده، عفونی شده یا دیر جوش میخورد؛ بهخصوص در بیماران دیابتی و پس از جراحی شکم.
جدول مقایسه انواع زخم در یک نگاه
این جدول برای شناخت اولیه است. تشخیص نوع زخم، بهخصوص زخمهای مختلط، با معاینه انجام میشود.
| نوع زخم | محل معمول | علت اصلی | نشانه مشخص | درمان اصلی |
|---|---|---|---|---|
| پای دیابتی | کف پا، انگشتان، پاشنه | بیحسی، فشار، خونرسانی کم | بدون درد؛ پینه با لکه خونی | برداشتن فشار، کنترل عفونت و قند |
| بستر | دنبالچه، باسن، پاشنه | فشار طولانی و بیحرکتی | قرمزی که با فشار سفید نمیشود | تغییر وضعیت منظم و تشک مناسب |
| وریدی | ساق، بالای قوزک داخلی | نارسایی وریدها | تورم، تیرگی پوست، ترشح زیاد | درمان فشاری پس از بررسی شریانها |
| شریانی | انگشتان، پاشنه، قوزک بیرونی | تنگی شریانها | پای سرد، درد در استراحت | ارجاع برای بازگرداندن خونرسانی |
| سوختگی | هر جای بدن | حرارت، مواد شیمیایی، برق | تاول، سفیدی یا سیاهی پوست | خنک کردن، پانسمان، ارجاع در سوختگی عمیق |
| جراحی | محل عمل | عفونت، کشش، قند بالا | باز شدن بخیه، ترشح، قرمزی | کنترل عفونت، پانسمان، گاهی وکیوم |
بعضی درمانها در یک نوع زخم مفیدند و در نوع دیگر آسیبزا. مهمترین مثال: باند یا جوراب فشاری درمان اصلی زخم وریدی است، اما در زخم شریانی همان جریان خون اندک را هم میبندد. بسیاری از بیماران دیابتی همزمان مشکل وریدی و شریانی دارند؛ پس بدون ارزیابی، باند فشاری نبندید.
زخم شما از کدام نوع است؟
چهار سؤال کوتاه. نتیجه راهنماست و جای معاینه را نمیگیرد.
چهار سؤال کوتاه
محاسبه در مرورگر خودتان انجام میشود و جایی ارسال نمیشود.
وقتی زخم خوب نمیشود یا عفونت میکند
این مشکلات در هر نوع زخمی ممکن است پیش بیاید:
زخمی که خوب نمیشود
شش علت اصلی زخم مزمن و معیار ساده برای فهمیدن اینکه زخم روی مسیر درست است یا نه.
عفونت زخم
علائم آشکار و پنهان عفونت، اینکه کی آنتیبیوتیک لازم است و کی باید فوری اقدام کرد.
قطع عضو در دیابت
مسیری که یک زخم کوچک را به قطع عضو میرساند و کارهایی که واقعاً پا را نجات میدهد.
در هر نوع زخمی، این علائم یعنی همان روز اقدام کنید
- تب، لرز یا بیحالی همراه با زخم دارید
- قرمزی و تورم دور زخم ظرف چند ساعت گسترش پیدا میکند
- پوست اطراف زخم سیاه، بنفش یا تاولدار شده است
- پا سرد و رنگپریده است یا درد در استراحت دارید
- زخم خونریزی میکند و با فشار ملایم بند نمیآید
- بیمار دیابتی است و زخم پا تازه ایجاد شده یا بدتر شده است
در تب بالا یا بدحالی شدید مستقیم به اورژانس بروید. خط تلفن کلینیک ۲۴ ساعته پاسخ میدهد: ۰۹۰۳۵۰۴۷۶۳۰.
سؤالات متداول درباره انواع زخم
انواع زخم مزمن کداماند؟
شش نوع رایج زخم مزمن عبارتاند از زخم پای دیابتی، زخم بستر (زخم فشاری)، زخم وریدی پا، زخم شریانی، زخم سوختگی و زخم جراحی که جوش نخورده است. هر کدام علت متفاوتی دارند و درمانشان هم فرق میکند.
از کجا بفهمم زخمم از چه نوعی است؟
محل زخم مهمترین سرنخ است: کف پا در بیمار دیابتی معمولاً زخم دیابتی است، دنبالچه و پاشنه در بیمار بستری زخم بستر، ساق پا با تورم زخم وریدی، و انگشتان با پای سرد زخم شریانی. تشخیص قطعی، بهخصوص در زخمهای مختلط، با معاینه انجام میشود.
فرق زخم وریدی و زخم شریانی چیست؟
زخم وریدی معمولاً بالای قوزک داخلی است، ترشح زیاد دارد و ساق متورم و تیره است؛ با بالا بردن پا درد کمتر میشود. زخم شریانی روی انگشتان یا پاشنه است، پا سرد و رنگپریده است و درد با بالا بردن پا بیشتر میشود. درمانشان متضاد است و باند فشاری در زخم شریانی ممنوع است.
زخم مزمن یعنی چه؟
زخمی که ظرف ۴ تا ۱۲ هفته روند ترمیم مورد انتظار را طی نکند. اگر زخمی بعد از ۴ هفته مراقبت درست حدود نصف کوچک نشده باشد، احتمالاً علتی دارد که باید پیدا و برطرف شود.
کدام نوع زخم خطرناکتر است؟
زخم پای دیابتی و زخم شریانی بهخاطر خطر عفونت عمقی و قانقاریا نیاز به توجه فوریتر دارند. اما هر زخمی که عفونی شود، گسترش پیدا کند یا با تب همراه باشد، خطرناک است و باید همان روز ارزیابی شود.
کلینیک زخم نیلمهر کدام زخمها را درمان میکند؟
همه این انواع زخم در کلینیک نیلمهر در شهریار ارزیابی و درمان میشوند و برای بیمارانی که نمیتوانند بیایند، ویزیت در منزل در شهریار، اندیشه، فردیس و شهر قدس انجام میشود. بررسی عروق با داپلر را انجام نمیدهیم و در صورت نیاز ارجاع میدهیم.
نمیدانید زخمتان از چه نوعی است؟
عکس زخم را در نور روز بفرستید یا تماس بگیرید. نوع زخم و مسیر درمان را پس از ارزیابی صریح میگوییم.
